Edin Muratspahić postao je prvi bosanskohercegovački naučnik čiji rad kao prvog autora je objavljen u najprestižnijem naučnom časopisu na svijetu, Nature.
Muratspahić je naučnik na Institutu za dizajn proteina (IPD) pri Univerzitetu Washington (UW), a još tokom svog doktorskog rada prepoznao je problematiku vezanu za rad koji je objavljen, a tiče se oblasti de novo dizajna proteina i razvoja miniproteina sa potencijalnom primjenom u modulaciji GPCR receptora i samim tim medicini. Publikacija predstavlja jedan od pionirskih radova u oblasti dizajna proteina za transmembranske proteine.
Preporučeno
Pročitajte i ovo
U članku objavljenom u Nature, Muratspahić je prepoznat kao prvi i korespondentni autor. Prvi autor obično vodi istraživanje i implementira naučne ideje, dok korespondentni autori kreiraju naučne ideje, usmjeravaju cijeli projekat i upravljaju komunikacijom sa kooperacionim partnerima i časopisima.
Ovi prestižni naslovi obično se dodjeljuju onima koji su pokazali izuzetno naučno liderstvo i dali ključni doprinos istraživanju.
Nature je poznat po svom rigoroznom procesu recenziranja i svojoj reputaciji da objavljuje samo revolucionarna, najprestižnija i najuticajnija istraživanja. Stopa prihvatanja često se navodi kao manja od 8 posto od oko 12 hiljada naučnih radova koji se godišnje dostave ovom časopisu. Imati naučnika iz BiH na takvom radu postavlja zemlju na mapu u smislu globalnih naučnih dostignuća.”G protein-vezani receptori (GPCR-i) su jedna od najvažnijih porodica proteina u ljudskom tijelu. Oni djeluju kao senzori na površini ćelija koji prenose signale iz spoljašnje sredine u unutrašnjost ćelije, upravljajući brojnim ključnim procesima kao što su rad srca, percepcija bola, raspoloženje, metabolizam i imunološki odgovor. Zbog toga su i jedna od najčešćih meta u razvoju lijekova, jer veliki broj postojećih terapija djeluje upravo preko ovih receptora. Ipak, uprkos njihovoj važnosti, oni su izuzetno složeni i teško ih je proučavati jer stalno mijenjaju konformaciju u ćelijskoj membrani u zavisnosti od signala koje prenose”, objasnio je Muratspahić u razgovoru za Klix.ba
Kako dalje navodi segmenti ovih receptora odgovorni za njihovo aktiviranje ili blokiranje su skriveni duboko u njihovoj unutrašnjosti, što čini dizajniranje preciznih i selektivnih proteina koji ih ciljaju jednim od najvećih izazova u modernoj medicini.”Metode korištene za razvoj proteinskih terapija u posljednjih nekoliko decenija uglavnom su se zasnivale na upotrebi postojećih molekula i dugotrajnim eksperimentalnim optimizacijama, što je često ograničavalo brzinu razvoja novih terapija, njihovu preciznost, kao i mogućnost racionalnog dizajna molekula za kompleksne ciljeve poput GPCR receptora”, kazao je Muratspahić.
Muratspahić objašnjava da je pred kraj doktorskog studija 2021. godine napisao je prijavu za postdoktorsku stipendiju predlažući korištenje kompjuterskog dizajna proteina kao mogućnost rješavanja kompleksnog naučnog izazova.
Zahvaljujući stipendiji, on se 2023. godine priključio IPD-u te je, koristeći savremene kompjuterske metode zasnovane na umjetnoj inteligenciji, uz podršku svog mentora Davida Bakera, dobitnika Nobelove nagrade za hemiju 2024. godine, i kolega na IPD-u, uspio sprovesti svoju ideju u djelo: razvijeni su novi kompjuterski alati koji omogućavaju aktiviranje ili blokiranje GPCR receptora pomoću proteina, čime su otvorene nove mogućnosti za razvoj preciznijih i sigurnijih proteinskih terapija u liječenju raznih bolesti.
On ističe da je objava u časopisu Nature san gotovo svakog naučnika i da je ova publikacija jasan signal da naučnici iz BiH imaju talenat, ambiciju i potencijal da doprinesu svjetskim naučnim otkrićima te naglašava važnost ulaganja u naučno obrazovanje i istraživačku infrastrukturu u BiH.
