Eritreja se odvojila od Etiopije 1993. godine nakon tridesetogodišnje borbe za nezavisnost. Susjedi su zatim vodili granični rat od 1998. do 2000. godine.
Dugogodišnji neprijatelji, Etiopija i Eritreja, mogli bi biti na ivici rata, upozorili su zvaničnici nemirne etiopske regije koja se nalazi u središtu tenzija, što bi moglo dovesti do još jedne humanitarne katastrofe na Rogu Afrike.
Direktni sukobi između dvije najveće afričke vojske značili bi konačan udarac za historijsko pomirenje, za koje je premijer Etiopije Abiy Ahmed dobio Nobelovu nagradu za mir 2019. godine, te bi, prema analitičarima, mogli uvući i druge regionalne sile.
To bi vjerovatno izazvalo još jednu krizu u regionu gdje su smanjenje pomoći i humanitarne restrikcije otežali napore za pomoć milionima pogođenim unutrašnjim sukobima u Sudanu, Somaliji i Etiopiji.
“U svakom trenutku može izbiti rat između Etiopije i Eritreje”, napisao je general Tsadkan Gebretensae, potpredsjednik privremene administracije regije Tigraj, u članku za magazin Africa Report u ponedjeljak.
Građanski rat u Tigraju od 2020. do 2022. godine, između Narodnooslobodilačkog fronta Tigraja (TPLF) i centralne etiopske vlade, odnio je stotine hiljada života.
Strahovi od novog sukoba vezani su za prošlogodišnji raskol unutar TPLF-a, koji je rezultirao frakcijom koja sada upravlja Tigrajem uz blagoslov federalne vlade Etiopije, te drugom koja joj se protivi.
U utorak je disidentska frakcija, koju je Tsadkan optužio da traži savez s Eritrejom, preuzela kontrolu nad sjevernim gradom Adigratom.
S druge strane, Getachew Reda, šef privremene administracije Tigraja, zatražio je od etiopske vlade podršku protiv pobunjenika, koji negiraju bilo kakve veze s Eritrejom.
“Postoji jasno neprijateljstvo između Etiopije i Eritreje”, rekao je Getachew na konferenciji za novinare u ponedjeljak. “Ono što me brine jeste da bi narod Tigraja ponovo mogao postati žrtva rata u koji ne vjeruje.”
Suho bure baruta koje čeka iskru
Etiopska vlada nije komentarisala tenzije, dok je eritrejski ministar informisanja odbacio Tsadkanova upozorenja kao “ratnohuškačku psihozu”.
Međutim, Eritreja je sredinom februara naredila nacionalnu vojnu mobilizaciju, prema britanskoj organizaciji Human Rights Concern – Eritrea.
Također, Etiopija je ovog mjeseca rasporedila trupe prema granici s Eritrejom, rekli su za Reuters dva diplomatska izvora i dva zvaničnika iz Tigraja, koji su željeli ostati anonimni zbog osjetljivosti situacije.
Reuters nije mogao nezavisno potvrditi ove informacije, a glasnogovornici vlada Eritreje i Etiopije nisu odgovorili na zahtjeve za komentar.
Bivši američki i evropski izaslanici za regiju, Payton Knopf i Alexander Rondos, upozorili su da su izgledi za novi rat realni.
“Pogoršanje političke i sigurnosne situacije u Tigraju je suho barutno bure koje samo čeka iskru”, napisali su u članku za američki magazin Foreign Policy u srijedu. Odnosi između Etiopije i Eritreje su dugo bili zategnuti.
Eritreja se odvojila od Etiopije 1993. godine nakon tridesetogodišnje borbe za nezavisnost. Susjedi su zatim vodili granični rat od 1998. do 2000. godine.
Formalno su ostali u ratnom stanju sve do 2018. godine, kada su Abiy Ahmed i eritrejski predsjednik Isaias Afwerki postigli dogovor o normalizaciji odnosa. Eritrejske trupe su čak podržale etiopsku saveznu vojsku protiv pobunjenika predvođenih TPLF-om tokom rata u Tigraju. Međutim, isključivanje Eritreje iz kasnijih mirovnih pregovora ponovo je zahladilo odnose.
Eritrejski zvaničnici su s nezadovoljstvom reagovali na Abiyjeve učestale izjave od 2023. godine da Etiopija, kao zemlja bez izlaza na more, ima pravo na pristup moru. Neki analitičari ove izjave vide kao implicitnu prijetnju vojnim akcijama protiv Eritreje, koja se prostire duž Crvenog mora.
U oktobru prošle godine Eritreja, autoritarna i izolovana država, potpisala je sigurnosni pakt s Egiptom i Somalijom, koji je široko shvaćen kao pokušaj suprotstavljanja mogućim ekspanzionističkim ambicijama Etiopije.
